3 . عبادات براى پرورش اين حس است ، يعنى - همچنان كه در ورقه هاى عبادت ) * گفته‌ايم - يك فايدهء عبادت كه فايدهء مستقيم عبادت است اين است كه ذكر الله است و مقرِّب است . 4 . مسلماً انبيا و اوليا كه طى طريق كردند از راه دل و احساسات و معرفت شهودى بود ، همان علمى كه امام صادق در روايت منقول فرمود : . * ( ليس العلم بكثرة التعلم ، انما هو نور يقذفه الله فى قلب من اراد ان يهديه . ) * . انبيا راه عقل و علم را معتبر شناختند و به آن دعوت كردند خصوصاً قرآن كريم ، ولى راهى كه خودشان را بالا برد اين نبود كه ابتدا پايهء علم تجربى و يا فلسفهء عقلانى خود را بالا بردند ، تلاششان اين تلاش نبود . 5 . ما اين راه را از آن جهت راه فطرت ناميديم كه اكتسابى نيست ، مربوط به عادت و تلقين محيط نيست . ما هرچيز غيراكتسابى را فطرى مىخوانيم ، خواه مربوط به تن باشد يا روح و خواه مربوط به دستگاه فكر وانديشه باشد و يا دستگاه تمايلات و احساسات . و از آن جهت اين راه را راه دل ناميديم كه آن را از نوع احساسات و عواطف و جاذبه ها مىدانيم كه از كانون فرضى يا واقعى دل سرچشمه مىگيرد . 6 . امروز دانشمندان زيادى هستند كه به چنين احساس و جنبش و شور و عشقى در عمق روح آدمى كه او را به خداى لايزال پيوند مىدهد ايمان دارند و تجربيات روانى را مؤيد وجود چنين احساسى مىدانند . قدماى ما از طريق فلسفه و يا عرفان ( كه نوعى تجربه و آزمايش شخصى است و از اين جهت نزديك به روان شناسى تجربى است و حتى مراحل و منازل سلوك را نيز نشان مىدادند كه از فلان منزل به چه منزل و از آن منزل به چه منزل مىرسيد ، و اقبال